(2 Ağustos 1886, 7 Eylül 1980)
İspanyol askeri mühendis, pilot, iş adamı ve fotoğrafçı.
- Doğum ve Aile
1886 yılında Madrid yakınlarındaki Guadalajara’da doğdu. Babası Antonio Ortiz Puertas, o dönemde Guadalajara’daki Askeri Mühendisler Akademisi’nde öğretmen olarak görev yapıyordu. 1890 yılında Antonio, ilk Piyade Alayı’nın albayı olarak Logroño’ya tayin edildi ve José Ortiz Echagüe, 1903 yılına kadar burada yaşadı. 17 yaşında, Guadalajara’daki Askeri Mühendislik Akademisi’ne girdi.
José, Logroño ve La Rioja bölgesine derin bir bağlılık besliyordu ve ilk fotoğraflarını bu bölgede çekti. Ressam olmayı arzuluyordu, ancak babası, tıpkı onun üç yaş büyük kardeşi Antonio’nun Paris’te sanat eğitimi almasını reddettiği gibi, José’nin de bu yöndeki isteğini kabul etmedi. Antonio’nun başarılı bir ressam olacağını o zamanlar tahmin edememişti.
Muhtemelen, Paris’teki İspanyol Büyükelçiliği’nde askeri ataşe olarak görev yapan amcası Francisco Echagüe, yeğeni José’nin bu hayal kırıklığını duymuş ve fotoğrafçılığa olan ilgisini göz önünde bulundurarak, 12 yaşındayken ona basit bir Kodak kamera hediye etti. José, bu kamera ile fotoğrafçılığa adım attı.
Askeri mühendislik eğitimini tamamladıktan sonra, ilk görevi San Sebastián’da oldu; burada ailesi ve iki kız kardeşi yaşıyordu. Ancak bu görev kısa sürdü ve 1909’da Afrika savaşına gönderildi. Burada kara savaşlarına katılmanın yanı sıra, gözlem balonlarından ilk fotoğraflarını da çekti.
- İspanya’da askeri pilot ve Buenos Aires’te mühendis
1911 yılında, beş askerden oluşan ilk pilot grubuna katıldı ve o yıl içinde üçüncü numara ile pilotluk diploması aldı.
San Sebastián’da Carmen Rubio Sandoval ile tanıştı ve düğün öncesi daha iyi gelir elde etmek isteyerek, Buenos Aires belediyesinde mühendislik pozisyonu buldu. Bu dönemde Buenos Aires, büyük bir genişleme içindeydi. 1912’de geçici olarak ordudan ayrıldı ve Arjantin’e gitti. Başkentte, dönemin Arjantin havacılık yıldızı Jorge Newberry ile iyi arkadaş oldu ve bu arkadaşlık, Aeroclub’da uçmaya devam etmesine olanak sağladı. Buenos Aires’e gelişinden henüz bir yıl geçmemişti ki, yeni bir savaşın başladığını ve arkadaşlarının Tetuán’da, yeni bir kampanyaya katıldığını öğrendi; bazı arkadaşlarının yaralandığını da duydu.
- Tarihi bir tarih: 14 Şubat 1914 – Afrika ve Avrupa kıtaları arasındaki ilk uçuş
1914 yılında José, pilotluk eğitimi aldığı arkadaşlarından biri olan Kaptan Emilio Herrera ile birlikte Afrika’daydı. Kral Alfonso XIII’ün Sevilla’da birkaç gün geçirdiğini duyunca, Afrika’daki askerlerin komutanı General Marina’ya, Krala bir sadakat mesajı iletmek üzere uçarak Sevilla’ya gitmeleri teklifinde bulundular. O zamana kadar Afrika ile Avrupa arasında hiçbir uçuş yapılmamıştı ve bu, Gibraltar Boğazı’nı ilk kez aşacak bir uçuş olacaktı.
General bu fikri kabul etti ve iki pilot, güçlü bir yan rüzgara karşı savaşarak, ilk kez Boğaz’ı geçtiler ve Sevilla’nın birkaç kilometre uzağındaki ıssız bir havaalanına indiler. Tarih 14 Şubat 1914’tü ve bu, dünya havacılık tarihindeki önemli bir dönüm noktasıydı. İlk kez Afrika ve Avrupa bir uçakla birleşmişti. Tetuán’dan 13:30’ta kalkmışlar ve Sevilla’ya 18:00’de varmışlardı; iki şehir arasındaki 208 kilometrelik mesafeyi neredeyse beş saatte kat etmişlerdi. Fransız yapımı bir biplan, Nieuport 6 modelini kullanmışlardı; uçağın gövdesi ahşap ve kumaşla inşa edilmişti. Uçakta radyo veya paraşüt yoktu, bunlar I. Dünya Savaşı sırasında deneysel olarak kullanılmaya başlanmıştı.
- İlk uçak inşaatları ve C.A.S.A.’nın kuruluşu.
1915 yılında José Ortiz Echagüe, Madrid’de Carmen Rubio Sandoval ile evlendi ve sekiz çocukları oldu: Mariano (1917), José (1920), César (1921, üç yaşında vefat etti), Carmen (1924), César (1927), Teresa (1929) ve ikizler Fernando ve Eduardo (1935).
Aynı yıl, Ortiz Echagüe, Tetuán’dan Fransa’dan aldığı üç uçağı Cuatro Vientos havaalanına getirdi. I. Dünya Savaşı nedeniyle İspanyol ordusu yurtdışından yeni uçak alamıyordu, bu yüzden José, Fransızlardan aldığı uçakları kopyalayarak ve özgün bir İspanyol modeli üreterek kırk uçak yapma sözleşmesi aldı. Bu uçakları Zaragoza’daki Carde ve Escoriaza Atölyelerinde başarıyla üretti. Ürettiği uçakları Cuatro Vientos’ta kendisi pilotaj yaptı ve Hava Kuvvetleri tarafından kullanıldı.
Savaşın sona ermesiyle, savaşan ülkelerde üretilen uçakları satın almak daha ekonomik hale geldi ve İspanyol havacılık endüstrisinin bu ilk aşaması kesintiye uğradı. Ancak Ortiz Echagüe, endüstriyi yeniden başlatma umudunu kaybetmedi.
1918’de uçak üretiminin ilk dönemini tamamladıktan sonra, José Cerro de la Plata’da bir atölye kurarak askeri ve havacılık malzemeleri için çeşitli parçalar üretmeye başladı. Bu atölyede, gelecekteki sanayi faaliyetinin temelini oluşturacak ustaları eğitti. 1920’lerde, İspanya dışından ucuz uçak satın almak imkansız hale gelince, José’nin uçak yapma isteği yeniden alevlendi.
Gerekli sermayeyi toplamak için girişimlerde bulundu ve Breguet markasının tamamen metalik ilk uçaklarını İspanyol Hava Kuvvetleri için üretmek üzere bir şirket kurmayı planladı. Bu girişimler, Mart 1923’te Construcciones Aeronáuticas S.A. (C.A.S.A.) adlı şirketin kurulmasıyla sonuçlandı. CASA, günümüzde Avrupa’nın büyük Airbus konsorsiyumunun bir parçasıdır.
Getafe’de hızla atölyeler inşa etti ve Kasım 1926’da CASA’da üretilen ilk Breguet XIX sesquiplanını uçurdu. Aynı yıl, İspanyol askeri havacılığı Almanya patentiyle ama İtalya’da üretilen Dornier Wal deniz uçaklarını satın aldığını öğrenince, Cádiz’de yeni bir fabrika kurma kararı aldı. 1929’da orada ilk on sekiz ünite tamamlandı ve Ortiz Echagüe, bunlardan birinde uçarak Cádiz körfezi ve fabrikanın ilk hava fotoğraflarını çekti.
1944-1952 yılları arasında, II. Dünya Savaşı’nın galip ülkeleri tarafından uygulanan ablukadan dolayı CASA üretimini sınırlamak zorunda kaldı. 1952’de faaliyete yeniden başladı ve havacılık dünyasında önemli bir yer edindi. 1920’ler ve 1930’larda, Breguet modelinden iki uçağı dünya rekorları kırdı.
1923-1944 yılları arasında CASA, Fransız, Alman, İngiliz ve Amerikan patentli uçaklar üretti. 1952’den sonra, Avrupa’daki Amerikan askeri uçaklarının bakımını üstlenerek büyük teknik bir seviyeye ulaştı ve Aviocar uçağının proje ve inşasını gerçekleştirerek büyük başarı elde etti.
CASA’nın Getafe’deki fabrikasında bakım yapılan Amerikan askeri uçaklarından biri F-100 Super Sabre savaş uçağıydı. Ortiz Echagüe, ses hızını aşma hayalini gerçekleştirme fırsatını gördü ve 10 Haziran 1959’da, genç bir pilotla birlikte İspanya üzerinde bir saat boyunca ses hızını aştı. 73 yaşındayken bu başarıyı elde ederek en yaşlı kişi oldu.
1980’de CASA, Airbus şirketini kuran dört büyük Avrupa şirketinden biri oldu (Fransa, Almanya, Birleşik Krallık ve İspanya). CASA, Airbus Spain adı altında kendi organizasyonunu sürdürmektedir. José Ortiz Echagüe, şirketi 1923’ten 1970’e kadar genel müdür ve ardından başkan olarak yönetti.
Construcciones Aeronáuticas SA (CASA)
- Gelişim ve İnovasyon
1920’lerde ve 1930’larda, CASA, Fransız Breguet XIX modelinin üretimiyle büyük başarılar elde etti. Ayrıca, Almanya patentiyle üretilen Dornier Wal deniz uçaklarının yerli üretimi için Cádiz’de yeni bir fabrika kurdu. Bu dönemde, şirketin uçakları dünya rekorları kırdı ve CASA, teknik mükemmeliyetini kanıtladı.
II. Dünya Savaşı’nın ardından, 1944-1952 yılları arasında CASA, uluslararası ablukadan dolayı üretimini sınırlamak zorunda kaldı. Ancak, 1952’de faaliyete yeniden başlayan şirket, Avrupa’daki Amerikan askeri uçaklarının bakımını üstlenerek büyük bir teknik başarı elde etti ve Aviocar uçağını geliştirerek dünya çapında tanınan bir ürün haline getirdi.
CASA CN-235
Sabri Çifcibaşı
Bir Cevap Yazın